mnicha nizinna mnicha nizinna

Mnicha nizinna

Myiopsitta monachus

Polska wersja strony                       English version of the page




Strona główna

Wstęp

Hodowla

Mutacje Mnichy Nizinnej

Opis mutacji

Opis kombinacji

Galeria

Sprzedam

Linki

Kontakt



Opis mutacji

Niebieska (Blue)

mnicha nizinna

Mutacja niebieska jest obecnie najbardziej rozpowszechnioną mutacją mnichy nizinnej na całym świecie. Należy ona do mutacji autosomalnych recesywnych. Mutacja ta pojawiła się w latach czterdziestych ubiegłego stulecia w Belgii u pana MJ Bruyneel z Steenokkerzeel. Pod względem mechanizmu jej powstawania mutacja niebieska jest jedną z prostszych mutacji. Dziko ubarwioną mnichę nizinną można określić mianem zielonego ptaka. Kolor zielony powstaje w wyniku nałożenia się na siebie dwóch barw: niebieskiej i żółtej. Czyli w wyniku zatrzymania w całości produkcji psittaciny (barwników żółtych) ptak traci swój zielony kolor – staje się niebieski. W tej mutacji kolor oka, dzioba, łap oraz pazurów nie uległ zmianie. Natomiast tzw. „maska” mnichy jak i jej „krawat” zmienił nieznacznie swój odcień. Z koloru szarego z delikatnym nalotem zieleni stał się srebrny (szarawy z domieszką niebieskiego). Lotki skrzydeł wyraźnie pociemniały, uzyskały ładny granatowy kolor. Młode tej mutacji wprawione oko hodowcy może poznać po kolorze puchu. U piskląt dziko ubarwionych puch jest białawy z delikatnym nalotem żółtego koloru. Pisklęta mutacji niebieskiej posiadają biały pucha, a w wieku około 16 dni pojawiają się pierwsze niebieskie piórka. Młode w pełni opierzają się około 45 dnia życia. Gniazdo opuszczają w przeciągu kolejnych kilku dni.

Mutacja niebieska jest rozpowszechniona na całym globie i jest obecnie najtańszą mutacją mnichy. W Europie kosztuje około 100 euro. Dzięki temu stanowi ona doskonałą bazę wyjściową do tworzenia kombinacji kolorystycznych z innymi rzadszymi mutacjami np. łącząc mutację niebieską z lutino otrzymamy białego ptaka – albinosa.

Jak już wspomniałem mutacja niebieska należy do grona mutacji autosomalnych recesywnych w związku z powyższym płeć rodziców w procesie dziedziczenia nie odgrywa roli. Poniżej przedstawiam podstawowe schematy dziedziczenia dla mutacji niebieskiej.


niebieski x niebieski
100% niebieski


niebieski x zielony
100% zielony/niebieski


niebieski x zielony/niebieski
50% niebieski
50% zielony/niebieski


zielony/niebieski x zielonyy/niebieski
25% niebieski
50% zielony/niebieski
25% zielony


zielony/niebieski x zielony
50% zielony/niebieski
50% zielony


zielony – ptak o dzikim ubarwieniu
niebieski – przedstawiciel mutacji niebieskiej
zielony/niebieski – szpalt czyli ptak o ubarwieniu naturalnym szczepiony na mutację niebieską


Mutacje paraniebieskie (parablue)

mnicha nizinna

Do grona mutacji paraniebieskich zalicza się między innymi mutację turkusową oraz aqua. Charakteryzują się one tym, iż wywodzą się z tego samego genu co mutacja niebieska - tworzą wraz z nią tzw. serię wielo alleliczną. To znaczy, że informacja o mutacjach paraniebieskich i niebieskiej jest zapisana w allelach (wariantach) tego samego genu. W związku z tym mutacje paraniebieskie należą podobnie jak mutacja niebieska do grupy mutacji autosomalnych recesywnych. Zaś proces dziedziczenia mutacji paraniebieskich w stosunku do mutacji niebieskiej oparty jest na nie pełnej dominacji. Tak naprawdę nie możliwe jest uzyskanie czystej formy kombinacji mutacji niebieskiej z paraniebieską. Dlatego łącząc ptaka niebieskiego i paraniebieskiego uzyskamy w fenotypie osobnika koloru pośredniego. Spowodowane jest to tym, iż ptak kombinacji niebieskiej z paraniebieską ma po jednym genie mutacji niebieskiej i paraniebieskiej – jest hererozygotą. Genotypowo takiego osobnika można uznać za szpalta na mutację niebieską i paraniebieską

W związku z tym, iż mutacja niebieska mnichy nizinnej jest powszechnie hodowana w dużej ilości naturalnym procesem było powstanie mutacji paraniebieskiej. Kwestią sporną jest które mutacje paraniebieskie pojawiły się u mnichy nizinnej.

Jak już wspomniałem dwie podstawowe mutacje paraniebieskie określono mianem mutacji turkusowej oraz aqua. Z tymi nazwami możemy się spotkać w Europie oraz w USA. Czasami mutacja turkusowa określana jest mianem niebieskiego pastela np. u Aleksandretty Obrożnej. Jednak jest to niewłaściwa nazwa. W Australii zamiast nazwy aqua często używa się określenia „seagreen”, czyli morska zieleń. Obie mutacje paraniebieskie charakteryzują się tym, iż wywodzą się z mutacji niebieskiej. Nazwa mutacje „paraniebieskie” mówi nam, iż są to mutacje „nie pełne niebieskie„ czyli proces zahamowania produkcji psittaciny w odróżnieniu od mutacji niebieskiej nie osiągną stu procent. Przy mutacji aqua uważa się, iż jest to około 50%, zaś mutacja turkusowa charakteryzuje się tym iż redukcja psittacin sięga około 20% (miejscowo nawet do 80%). Kolejną zasadnicza różnicą między mutacją aqua a turkusową jest sposób „rozlania” koloru. O ile w mutacji aqua kolor upierzenia ptaka jest jednolity, pośredni między niebieskim i zielonym (morska mnicha nizinna zieleń) to w mutacji turkusowej mamy do czynienia z nieregularnie pomieszanym zielono niebieskim kolorem z dodatkowo wyeksponowanymi plamami koloru zielonego. Ptaki mutacji aqua są bardziej niebieskie, a ptaki turkusowe są bardziej zielone. W tym porównaniu trochę zamieszania wprowadzają heterozygoty, które mają kolor pośredni miedzy niebieskim a turkusowym lub aqua. Dlatego zdarza się, iż niektórzy hodowcy mylnie określają mutacje paraniebieskie. Zwłaszcza, iż ptaki czystych mutacji paraniebieskich są jeszcze bardzo rzadkie, przeważnie mamy do czynienia z „mieszańcami” mutacji niebieskiej i paraniebieskiej. Takie heterozygoty są obecnie dosyć powszechne i są sprzedawane przez nieuczciwych hodowców jako „czyste” egzemplarze mutacji paraniebieskiej.

Potwierdzoną i pewną mutacją paraniebieską mnichy nizinnej jest mutacja aqua. Jest to młoda mutacja. Niektórzy hodowcy uważają, iż po raz pierwszy prawdopodobnie ujawniła się ona w Belgii w 1995 roku. Pierwszym ptakiem tej mutacji była samica ale już dwa lata później dochowano się samca. Następnie ptaki tej mutacji trafiły między innymi do Wielkiej Brytanii, Holandii, Kanady (1999r.), USA, Czech i Polski (2011). Inne źródła podają, iż po raz pierwszy mutacja ta pojawiła się kilka lat wcześniej w Wielkiej Brytanii.

Jak już wcześniej wspomniałem w mutacji aqua następuje redukcja psittacin (barwników żółtych i czerwonych) na poziomie około 50%. Zgodnie z tą redukcją ptaki tej mutacji zyskały bardzo ciekawą, trudną do opisania zielono-niebieską barwę. Ich kolor jest po prostu pomieszaniem barwy zielonej z niebieską. Lotki tej mutacji są ciemniejsze w stosunku do dziko ubarwionych ptaków, zaś delikatnie jaśniejsze w stosunku do ptaków mutacji niebieskiej. Kolor „krawatu” mnichy aqua jest bardzo zbliżony do koloru mnichy niebieskiej. Natomiast kolor oka, dzioba, pazurków oraz nóżek podobnie jak w mutacji niebieskiej nie uległ zmianie. Jednak ptaki czystej formy mutacji aqua są nadal bardzo rzadkie powszechniejsze są natomiast heterozygoty mutacji niebieskiej i aqua, które przez nie doświadczonych hodowców bywają czasami określane mutacją turkusową.

mnicha nizinna

Spotkałem się z kilkoma wzmiankami o mutacji turkusowej u mnichy nizinnej w Europie i w USA. Większość takich rewelacji nie jest prawdziwych jednak niektóre ptaki, które widziałem coraz bardziej przypominają mutację turkusową niż aqua. Zwiększa się grono hodowców, którzy uważają iż mutacja turkusowa u mnichy nizinnej mogła już się pojawić, między innymi Bob Nelson podaje iż jego ptaki para niebieskie to mutacja turkusowa. W książce pt „A Guide to Colour Mutations and Genetics in Parrots” wydanej w 2002r. doktor Terry Martin podał iż ta mutacja występuje w Australii, jednak na chwile obecną wydaje mi się, iż była to informacja niepotwierdzona i przedwczesna. Jednak uważam, iż to tyko kwestia czasu aż mutacja turkusowa u mnichy nizinnej jeżeli już się nie pojawiła to się wkrótce objawi a następnie utrwali.

Poniżej przedstawiam schemat dziedziczenia mutacji niebieskiej z para niebieską.


paraniebieski x zielony
100% zielony/paraniebieski


zielony/niebieski x zielony/paraniebieski
25% zielony
25% zielony/niebieski
25% zielony/paraniebieski
25% niebieski, paraniebieski


zielony/niebieski x paraniebieski, niebieski
25% niebieski
25% zielony/niebieski
25% zielony/paraniebieski
25% niebieski, paraniebieski


zielony/niebieski x paraniebieski
50% zielony/paraniebieski
50% niebieski, paraniebieski


niebieski x zielony/paraniebieski
50% zielony/niebieski
50% niebieski, paraniebieski


niebieski x niebieski, paraniebieski
50% niebieski
50% niebieski, paraniebieski


niebieski x paraniebieski
100% niebieski, paraniebieski


zielony/paraniebieski x paraniebieski, niebieski
25% paraniebieski
25% zielony/niebieski
25% zielony/paraniebieski
25% niebieski, paraniebieski


niebieski, paraniebieski x paraniebieski, niebieski
25% paraniebieski
50% niebieski, paraniebieski
25% niebieski


paraniebieski x paraniebieski, niebieski
50% paraniebieski
50% niebieski, paraniebieski


Szeki

mnicha nizinna

Mutacja szek polega na redukcji eumelaniny (ciemnego barwnika) zarówno z upierzenia jak i ciała ptaka. Czyli szeki powinny mieć jasne przebarwienia na ciele, łapach, pazurach i oczywiście w upierzeniu. Na chwile obecną w USA zaobserwowano kilka ptaków, które posiadają przebarwienia w upierzeniu (żółte łaty), jednak nie okazały się one być prawdziwymi przedstawicielami mutacji szek. Żeby można było mówić o prawdziwej mutacji osobnik o cechach szeka musiał by w genotypie przekazać te cechy swojemu potomstwu.

Mimo tego można się spodziewać iż mutacja „łaciata” szeka pojawi się bardzo szybko.

Do grupy mutacji szeków zalicza się też mutację zwaną Dark-eyed-clear (czarnooki czysty). Jest to mutacja autosomalna recesywna (schematy dziedziczeń identyczne jak dla mutacji niebieskiej). Polega ona na redukcji ciemnego barwnika w dużym stopniu, u niektórych gatunków papug nawet w 100%. I właśnie taką mutację szeka udało się uzyskać po parze opalinów na Folrydzie w 1990 roku. Ptaki mutacji Dark-eyed-clear są podobne do ptaków mutacji lutino. Czyli w ich upierzeniu dominuje kolor żółty, łapki i pazurki są jasne. Istotną różnicę zauważamy w kolorze oczu. Ptaki mutacji Dark-eyed-clear jak sama nazwa mówi posiadają czarne oczy. Inną ciekawostką tej mutacji jest fakt, iż żółty kolor upierzenia jest bardziej intensywny w stosunku do mutacji lutino. O ile różnica w intensywności koloru upierzenia u młodych jest minimalna to u dorosłych ptaków bez problemu można ją zauważyć w odcieniach żółci między mutacjami Dark-eyed-clear a NSL lutino oraz SL lutino. Mutacja DEC jest ciemniejsza od obu mutacji lutino. Mutacja Dark-eyed-clear u mnichy nizinnej charakteryzuje się jeszcze jedną cechą, mianowicie „maska” oraz „krawat” młodych tej mutacji są intensywnie żółte. W wieku dorosłym te elementy upierzenia ulegają rozjaśnieniu.


Mutacje Lutino

mnicha nizinna

U mnichy nizinnej mamy do czynienia z dwoma mutacjami lutino. Z mutacją autosomalną recesywną NSL oraz z mutacją autosomalną sprzężoną z płcią SL. Obie te mutacje wyglądają prawie identycznie. Różny jest natomiast mechanizm ich dziedziczenia

Schemat dziedziczenia mutacji lutino SL:

1,0 SLlutino x 0,1 zielony
100% 1,0 zielony/SLlutino
100% 0,1 SLlutino


1,0 zielony x 0,1 SLlutino
100% 1,0 zielony/SLlutino
100% 0,1 zielony


1,0 zielony /SLlutino x 0,1 zielony
50% 1,0 zielony/SLlutino
50% 1,0 zielony
50% 0,1 SLlutino
50% 0,1 zielony


1,0 zielony /SLlutino x 0,1 SLlutino
50% 1,0 SLlutino
50% 1,0 zielony/SL
50% 0,1 SLlutino
50% 0,1 zielony


1,0 SLlutino x 0,1 SLlutino
100% 1,0 SLlutino
100% 0,1 SLlutino


1,0 – samiec
0,1 – samica
zielony – ptak o dzikim ubarwieniu
SLlutino – przedstawiciel mutacji lutino sprzężonego z płcią
zielony/SLlutino – szpalt czyli ptak o ubarwieniu naturalnym szczepiony na mutację lutino sprzężonego z płcią


Schematy dziedziczenia mutacji lutino NSL są identyczne jak dla mutacji niebieskiej.


Mutację lutino po raz pierwszy zaobserwowano prawdopodobnie w latach 40 ubiegłego stulecia w ZOO w Berlinie. Niestety potem ona zanikła. Była to wówczas pierwsza mutacja barwna mnichy nizinnej. Ponownie w Europie mutacje lutino pojawiły się pod koniec lat siedemdziesiątych. Znam historię kilku hodowców (Czechy, Francja, Niemcy, Holandia), którzy po parze mnich lutino odchowali zielone młode. Świadczy to o tym, iż ich pary rodzicielskie składały się z dwóch różnych mutacji lutino. Na tej podstawie mogę twierdzić, iż obie mutacje lutino w Europie są już dosyć popularne. Początkowo w Europie dominowała mutacja NSL, obecnie jest odwrotnie.

mnicha nizinna

W USA też są znane obie mutacje lutino, pojawiły się one niemal w tym samym czasie. W 1996 roku Bob Nelson kupił jednego młodego samczyka mutacji NSL lutino, wraz z jego dziko ubarwionymi rodzicami. Następnie na przełomie kilku lat bez większych problemów utrwalił on tą mutację w USA. Obecnie jest ona w posiadaniu kilku hodowców. Mutacja Lutino SL po raz pierwszy pojawiła się w USA w 1995 roku na Florydzie w ptaszarni Hurricane. Od importowanej normalnie ubarwionej pary uzyskano młodą samiczkę mutacji SL. Następne Kevin Clubb spędził 12 lat nad utrwaleniem tej mutacji w USA.

Wizualnie mutacja lutino jest chyba jedną z najładniejszych obecne utrwalonych mutacji mnichy nizinnej. W tej mutacji w wyniku zahamowania produkcji eumelaniny (ciemnego barwnika) naturalny kolor zielony został zastąpiony żółtą psittaciną. Żółty kolor upierzenia mutacji SL w stosunku do mutacji NSL jest delikatnie jaśniejszy (u młodych ptaków ta różnica jest mniej dostrzegalna). To jedyna zauważalna różnica w fenotypie między tymi dwoma mutacjami lutino. W obu mutacjach lutino brudno szarawe upierzenie mnichy, czyli jej czoło, podgardle oraz pierś z podbrzuszem uzyskało kolor biało-żółto-kremowy. Lotki, które naturalnie ubarwione są na granatowo niebieski kolor przeszły w kolor biały. Redukcja eumenaniny w mutacji lutino nastąpiła również w ciele ptaka, czyli skóra oaz pazurki uzyskały jaśniejszy „cielisty” kolor. Oczy jak można się spodziewać przy mutacji lutino są oczywiście czerwone. Natomiast kolor dzioba nie uległ zmianie


Pallid

mnicha nizinna

W Europie mutacja pallid pojawiła się w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia. Jest to mutacja recesywna sprzężona z płcią. Podobnie jak mutacje paraniebieskie z mutacją niebieską, tak mutacja pillid tworzy serię wielo alleliczną z mutacją lutino SL. Inaczej mówiąc pallid jest wariantem mutacji lutino SL. Proces dziedziczenia mutacji paraniebieskich z niebieską opiera się na ko-odominacji. Ze względu na fakt, iż mutacja lutino SL i paralutino (pallid) są mutacjami recesywnymi sprzężonymi z płcią proces dziedziczenia tych mutacji względem siebie jest inny. W mutacjach recesywnych sprzężonych z płcią geny danej mutacji zapisane są na chromosomie płciowym X. W związku z tym, iż samica ma tylko jeden taki chromosom „połączenie” mutacji SL ino z para-lutino jest możliwe tylko u samców. Czyli nie możliwe jest uzyskanie kombinacji pallid SL ino u samicy.

Przykładowe diagramy możliwości uzyskania potomstwa powstałego w wyniku kojarzenia pary rodzicielskiej opartej na mutacjach SL ino (lutino SL) oraz pallid.

1,0 pallidino x 0,1 zielony
50% 1,0 zielony/ino
50% 1,0 zielony/pallid
50% 0,1 ino
50% 0,1 pallid


1,0 pallidino x 0,1 ino
50% 1,0 pallidino

50% 1,0 ino
50% 0,1 ino
50% 0,1 pallid


1,0 ino x 0,1 pallid
100% 1,0 pallidino
100% 0,1 ino


1,0 pallid x 0,1 ino
100% 1,0 pallidino
100% 0,1 pallid


mnicha nizinna Podobnie jak u SL lutino w mutacji pallid mamy do czynienia z redukcją eumelaniny. Różnica polega na tym, iż o ile w mutacji SL ino redukcja eumelaniny sięga do 100% to w mutacji pallid jest ona nie pełna, czyli gen ino odpowiedzialny za blokowanie produkcji eumelaniny został tylko częściowo aktywowany. W tym przypadku redukcja kształtuje się na poziomie około 50%. W wyniku częściowej redukcji eumelaniny ptak uzyskał ładny jasno zielony kolor z delikatnym nalotem żółtego. Maska oraz krawat ptaka, podobnie jak łapki i pazurki zostały lekko rozjaśnione. Kolor dzioba nie uległ zmianie. Młode tej mutacji podobnie jak lutino możemy rozpoznać zaraz po wykluciu z jaja po czerwonych oczach. Jednak w odróżnieniu od lutino oczy młodych mutacji pallid z czasem ciemnieją i już po około 7 dniach są wyraźniej ciemniejsze. Dorosłe ptaki posiadają ciemno czerwone prawie czarne oczy. Czerwony odcień, dopiero dobrze uwidacznia się w mocnym świetle oraz na zdjęciach robionych przy użyciu lampy błyskowej. Lotki mnichy mutacji pallid otrzymały kolor jasnego brązu z cynamonem. I ten szczegół w początkowej historii tej mutacji narobił sporego zamieszania. Jeszcze do nie dawna uważano tak wyglądające ptaki za mutację cynamonową. Nadal w wielu krajach tak jest. Dopiero dostępność mutacji SL lutino sprawiło iż poprzez krzyżowanie tych obu mutacji hodowcy doszli do wniosku, że mnichy zaklasyfikowane do mutacji cynamonowej są tak naprawdę przedstawicielami mutacji pallid. Jak już wcześniej przedstawiłem dzięki połączeniu mutacji SL lutino i pallid możliwe jest wizualne uzyskanie kombinacji pallid ino (tylko samce). Jest to bardzo ładnie wyglądający ptak. Redukcja eumelaniny w tym przypadku sięga około 90%, w wyniku czego ptak jest praktycznie żółty z „przybrudzonymi” lotkami oraz z delikatnym nalotem koloru zielonego.

W 1993 roku znany hodowca mnichy nizinnej Bob Nelson (Oregon USA) dokonał importu z Belgii kilku ptaków mutacji niebieskiej i jak wówczas sądzono mutacji „cynamonowej”. Na chwile obecną nadal w USA ptaki mutacji pallid uznawane są za mutację cynamonową i często określane są jako cinnamon red eyes (cynamonowe z czerwonymi oczami). Nie można też wykluczyć, iż prawdziwa mutacja cynamonowa mogła się już pojawić w USA. Jednak na chwilę obecna nie posiadam informacji, które by to potwierdzały.


Opalinowa (czerwona)

mnicha nizinna

Mutacja opalinowa jest jedną z najmłodszych ustalonych mutacji dostępnych w Europie. W 2001r hiszpański hodowca pan Xavier Favoreu dokonał importu dwóch samic, które zostały odłowione ze środowiska naturalnego w Buenos Aires w Argentynie. Dzięki temu, iż mutacja opalowa jest mutacją sprzężoną z płcią (schematy dziedziczenia jak u lutino SL) w krótkim czasie rozpowszechniła się ona na inne kraje Europy: Belgia, Niemcy, Holandia, Włochy, Czechy i inne. Jednak nadal jest ona rzadka i dość droga. Samica kosztuje około 400 euro, zaś cena samca dochodzi do 900 euro.

W mutacji opalinowej mnicha nizinna uzyskała ciekawe nierównomiernie rozjaśnione upierzenie. Przyczyną tego jest zróżnicowane rozłożenie pigmentu. Ponieważ mutacja opalowa nie redukuje go tylko zmienia jego miejscową dystrybucję, czyli w jednym miejscu mamy jego więcej a w drugim mniej. W tym konkretnym przypadku dotyczy to melaniny. Ponieważ w tej mutacji nastąpiło też wzmocnienie psittacin (żółtej barwy). Kolor ptaka z jednolicie zielonego (dzika forma) przeobraził się w trudną do opisania rozjaśnioną zieloną barwę poprzeplataną nierównomiernie rozlanym żółtym barwnikiem. Efekt żółtego koloru jest mocniejszy u młodych ptaków, zwłaszcza na „twarzy”. U dorosłych osobników maska traci swoją intensywną żółtawą barwę. Lotki skrzydeł w dużym stopniu zachowały swój normalny kolor. Wyjątek stanowi białawe przebarwienie biegnące wzdłuż skrzydła tworzące pas, który się uwidacznia po jego rozłożeniu. Jest to bardzo często spotykany efekt w mutacji opalinowej wśród papug. Kolor paznokci, dzioba, oczu, oraz łapek nie uległ zmianie.

W USA pierwsze młode tej mutacji uzyskano w 1988r. na Florydzie. Jednak mylnie uznano je za mutację pallid. Amerykańska i europejska linia mutacji opalowej pochodzi z innego źródła. Mimo to ptaki wyglądają niemal identycznie. Różnica polega na tym, iż niektóre amerykańskie ptaki mają bardziej żółtą „maskę”, inne zaś przeciwnie cechuje mniej intensywne upierzenie. Podejrzewam, iż wynika to z różnych linii hodowlanych, oraz z faktu iż normalnym jest to że ptaki jednej mutacji mają czasami różne minimalne odcienie w kolorystyce. Dopiero niedawno niektórzy hodowcy z USA zauważyli iż z ich mutacją „pallid” jest coś nie w porządku. Młode klują się z ciemnymi czarnymi oczami. W wyniku krzyżowania mutacji SL lutino i „pallid” uzyskuje się samce dziko ubarwione, a powinny być przecież pallidino. Niestety w USA nadal mylnie powszechnie używa się nazwy pallid w stosunku do mutacji opalinowej. Niektórzy amerykańscy hodowcy poszli dalej w swej fantazji. Jak już wcześniej wspomniałem można spotkać młode tej mutacji posiadające dosyć intensywny żółtawy nalot na „masce”. Z tego powodu mutacja opalinowa zyskała koleją nazwę Yellow Face (żółta twarz), a przy kombinacji z niebieską White Face (biała twarz). Efekt żółtej „maski” ptak traci wraz z wiekiem. Kombinacje mutacji opalinowej z niebieską i pallid (nazywaną powszechnie cynamonową w USA) nazwano Ice Blue (lodowa niebieska) lub Snow Blue (śnieżna niebieska). Inną nieprawidłowością dotyczącą tej mutacji jest zaliczanie jej do mutacji cynamonowej i określanie jako Dark Eyed Cinnamon (ciemnooki cynamon). Kolejną nazwą z jaką się możemy spotkać przy mutacji opalinowej zarówno w USA jak i w Europie jest nazwa Rainbow (tęczowy). Nazwa ta wyraźnie zawiązuje do wyglądy zewnętrznego ptaków.

Taką skłonność „wynajdywania” nowych mutacji możemy zaobserwować wśród hodowców na całym świecie. Doskonałym przykładem jest aleksandretta obrożna. Nie raz się nasłuchałem, iż ta papuga ma ich co najmniej sto a może i dwieście. Tak na prawdę są to niezliczone kombinacje mutacji, którym przypisuje się nowe nazwy. Bardzo często te nazwy są nieprawidłowe i nie mają nic wspólnego z odzwierciedleniem genetycznym. Dzięki temu nieuczciwi hodowcy często sprzedają takie „nowe mutacje” po wygórowanych cenach.


Cynamonowa (cinnamon)

mnicha nizinna

Mutacja cynamonowa jest kolejną mutacją recesywną sprzężoną z płcią (schematy dziedziczenia jak u lutino SL), która pojawiła się u mnichy nizinnej. Jak już wspomniałem przy opisie mutacji pallid początkowo ptaki tej mutacji uznano właśnie za przedstawicieli mutacji cynamonowej. Dla tego w starszej literaturze możemy spotkać się z informacjami, iż mutacja cynamonowa powstała w latach osiemdziesiątych.

Prawdziwa mutacja cynamonowa została importowana z Argentyny w 2002 roku przez wspomnianego już wcześniej hiszpańskiego hodowcę pana Xaviera Favoreu. Były to dwie samice pochodzące z odłowu.

Wizualnie ptaki mutacji cynamonowej mają barwę zbliżoną do dziko ubarwionych ptaków. Zielony kolor zyskał minimalny nalot cynamonu. Natomiast znaczną różnicę można zauważyć na lotkach ptaka. Niebieskogranatowy kolor został mocno przykryty cynamonową barwą. Łapki i pazurki ptaka zostały rozjaśnione, zaś kolor dzioba pozostał nie zmieniony. Oczy uzyskały ciemny śliwkowy kolor.


Mutacje szarozielone (greygreen)


mnicha nizinna

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych w Czeskiej Republice zaobserwowano pierwsze ptaki mutacji szarozielonej. Dzięki temu, że proces dziedziczenia tej mutacji okazał się dominujący mutacja ta szybko rozpowszechniła się na całą Europę.

W związku z tym, iż mutacja szarozielona jest mutacją w pełni dominującą, występuje ona w dwóch faktorach, które w fenotypie (wyglądzie zewnętrznym) nie różnią się. Prawdziwą naturę mutacji szarozielonej możemy dopiero zauważyć po jej połączeniu z mutacją niebieską. Ptak takiej kombinacji uzyskuje szarawy kolor. Z tego powodu ptaki kombinacji mutacji szarozielonej z niebieską określane są jako szare. Powszechnym błędem spotykanym wśród hodowców z racji koloru upierzenia jest nazywanie ptaków mutacji szarozielonej mianem oliwkowych. Jest to bardzo niewłaściwe podejście, prowadzące do sporych pomyłek. Prawdziwa mutacja oliwkowa to podwójny faktor tzw. mutacji ciemnego faktora.

W mutacji szarozielonej ogólny ton upierzenia mnichy pociemniał. Z jasnej, „wesołej” zieleni przeistoczył się w ciemną, przybrudzoną zieleń koloru oliwy. Kiedyś spotkałem się ze stwierdzeniem, iż mnicha mutacji szarej wygląda jakby ktoś zielonego ptaka wykąpał w ropie naftowej. O ile zielone upierzenie przeistoczyło się w kolor oliwkowy to granatowoniebieskie lotki przeszły w ciemną barwę zbliżoną do czerni. Ogon ptaka też zyskał ciemny kolor. Natomiast dziób, nogi, pazurki oraz oczy nie zmieniły swojej barwy.

Schematy dziedziczenia dominującej mutacji szarozielonej:

szarozielony(SF) x zielony
50% zielony
50% szarozielony(SF)


szarozielony(SF) x szarozielony(SF)
25% zielony
50% szarozielony(SF)
25% szarozielony(DF)


szarozielony (DF) x zielony
100% szarozielony(SF)


szarozielony(DF) x szarozielony(SF)
50% szarozielony(SF)
50% szarozielony(DF)


szarozielony(DF) x szarozielony(DF)
100% szarozielony(DF)


szarozielony(SF) – ptak mutacji szarozielonej posiadający w genotypie jeden gen odpowiedzialny za powstanie mutacji szarozielonej, z angielskiego singles factor szarozielony(DF) – ptak mutacji szarozielonej posiadający w genotypie dwa geny odpowiedzialne za powstanie mutacji szarozielonej, z angielskiego double factor


Drugą mutacją szarozieloną jaką możemy zaobserwować u mnichy nizinnej jest mutacja recesywna autosomalna (schemat dziedziczenia jak u mutacji niebieskiej), która występuje w USA. W 2000 roku Bob Nelson z Oregon nabył jednego ptaka, który wychował się w dzikiej kolonii mnich nizinnych na Folrydzie. Na przełomie kilku lat udało mu się ustalić tą mutację, oraz w oparciu o nią odchować kilka ciekawie wyglądających kombinacji.

Po za różnym mechanizmem dziedziczenia obie mutacje szarozielone różnią się też wyglądem zewnętrznym. Europejska mutacja jest koloru oliwkowej zieleni. W porównaniu do niej amerykańska mutacja jest wyraźnie ciemniejszej barwy.


Ciemny faktor


mnicha nizinna

Jak już wspominałem ptaki europejskiej mutacji szarej i mutacji ciemnego faktora są bardzo podobne. Tylko hodowca z dużym doświadczeniem może od rozróżnić te dwie mutacje. Z tego powodu i z faktu, iż mutacja ciemnego faktora pojawiła się niedługo po mutacji szarej w tym samym kraju (Republika Czech) często są one mylone.

Mutacja ciemnego faktora jest mutacją co-dominującą czyli nie w pełni dominującą. Dlatego w tej mutacji występuje różnica w fenotypie (wyglądzie zewnętrznym) ptaków jedno faktorowych i dwu faktorowych. Przyczyną powstania tej różnicy jest fakt, iż ptaki jedno faktorowe (SF) posiadają jeden gen tej mutacji a osobniki dwu faktorowe (DF) dwa geny. W tej mutacji ilość posiadanych zmutowanych genów wpływa na wygląd zewnętrzny ptaka. Czyli osobniki DF są bardziej ciemne od ptaków SF. Pojedynczy faktor tej mutacji popularnie określa się ciemno zielonym, zaś podwójny oliwkowym.

ciemno zielony(SF) x zielony
50% zielony
50% ciemno zielony


ciemno zielony(SF) x ciemno zielony(SF)
25% zielony
50% ciemno zielony(SF)
25% oliwkowy(DF)


oliwkowy(DF) x zielony
100% ciemno zielony


ciemno zielony(SF) x oliwkowy(DF)
50% ciemno zielony(SF)
50% oliwkowy(DF)


oliwkowy(DF) x oliwkowy(DF)
100% oliwkowy(DF)

zielony – ptak o dzikim ubarwieniu ciemno zielony – ptak mutacji ciemnego faktora posiadający jeden gen mutacji (SF ) oliwkowy – ptak mutacji ciemnego faktora posiadający dwa geny mutacji (DF )

mnicha nizinna

Jak wcześniej pisałem mutację szarą z racji swego wyglądu, który jest bardzo zbliżony do mutacji ciemnego faktora bardzo często określa się też potocznie oliwkową. Dlatego przy zakupie ptaków należy zwrócić szczególną uwagę co się naprawdę nabywa. Tylko bardzo doświadczony hodowca może rozpoznać te dwie mutacje. Sprawa staje się prostsza jeżeli tworzą one kombinację mutacji z mutacją niebieską. Mutacja szara w połączeniu z niebieską da nam szarawy kolor. Zaś mutacja ciemnego faktora przy SF da nam ptaka koloru kobaltowego, popularnie zwanego kobaltem. Przy DF uzyskamy papugę koloru ciemno szarego wpadającego w czerń. Ta efektowna kombinacja zyskała nazwę mauve.

Na chwilę obecną ptaków mutacji ciemnego faktora jest o wiele mniej, niż mutacji szarozielonej dlatego cena tej mutacji jest dosyć wysoka - około 400 euro.


Płowa (fallow)


Ptaki mutacji płowej pojawiły się w Teksasie w 1996 roku. Ta mutacja okazała się dosyć trudną do ustalenia. Nadal są prowadzone prace w tym kierunku. Najlepsze wyniki hodowlane mają Ben i Janice Liverman, którym udało się odchować kilka ptaków tej mutacji.

Mutacja płowa jest mutacją recesywną autosomalną (dziedziczenie jak u mutacji niebieskiej). Gen, który wywołuje tą mutację jest wariantem (allelem) tego samego genu, który tworzy mutację lutino autosomalnego. Młode tej mutacji podobnie jak i mutacji lutino rodzą się z jasno czerwonymi oczami, które potem delikatnie ciemnieją, jednak w wieku dorosłym są nadal wyraźnie czerwone. W tej mutacji mamy do czynienia z zablokowaniem konwersji eumelaniny (ciemnych barw). Przez co całe upierzenie ptaka zyskało delikatnie rozjaśniony kolor. Można powiedzieć iż zielona mnicha została przykryta żółtawą mgiełką. Łapki oraz pazurki zostały rozjaśnione. Jednak dziób ptaka pozostał niezmienionego koloru.

O ile sama mutacja fallow nie jest zbyt efektowna to w połączeniu z innymi mutacjami może tworzyć ciekawe kombinacje wtórne.

© Paweł Pawłowski
powrót